آیا نیاز به اطلاعات بیشتری دارید؟

0901-1459093

کاربرد مهندسی سیستم‌ها و روش‌ها یکی از ابزارهای بهره‌وری جامع در سیستم آراستگی محیط کار (5S)

کاربرد مهندسی سیستم ها و روش ها

منبع: کتاب مدیریت و سرپرستی  نویسنده: محمد حسن توسلی

تاریخچه:

می‌توان گفت قدمت مطالعه کار به اندازه خود کار می‌باشد یعنی ازهمان زمانی که انسان فعالیتی را آغاز کرد سعی نمود که آن را به نحو مطلوبی انجام دهد.اما اولين برخورد علمي با ارزيابي كار و زمان و نحوه بهبود روش توسط "فردريك وينسلوتيلور" صورت گرفت. تيلور معتقد بود كه اگر مديريت بطور علمي، كارها را بررسي كند مي‌تواند شخص مناسب براي انجام كار و بهترين روش انجام كار و زمان دقيق كار را تعيين نمايد تا از هدر رفتن منابع انساني و ساير منابع كاري جلوگيري كند. حاصل مطالعات و بررسي تيلور كه مدت سه سال در كارخانه فولادسازي صورت پذيرفت چهار اصل  را ببار آورد:

  • تقسيم كار به اجزاي كار و ايجاد روش علمي براي انجام كار.
  • انتخاب علمي افراد براي انجام كار و آموزش آنان در مشاغل موجود.
  • جلب همكاري كارگران در انجام كار به روش علمي .
  • تقسيم كار و مسئوليت بين سرپرستان و سركارگران.

در همان دوران تحقيقات وسيعتري توسط فرانك ويليان گيلبرت صورت گرفت اين دو يك فعاليت را به اجزايي كه عناصر اصلي حركت بودند تقسيم نموده و هر جزء را جداگانه مطالعه كردند و پس از حذف حركات زايد، به اصلاح آن فعاليت پرداختند.
برخلاف روش تيلور كه به مشاهده علمي انجام كار مي‌پرداخت گيلبرت به بررسي تصوير به تصوير فيلم‌هاي گرفته شده از حركات كه تجزيه و تحليل خرد حركت ناميده مي‌شود پرداختند. آنها پس ازچندسال، حاصل مطالعات خويش را بدين صورت ارائه نمودند كه كليه كارهاي فيزيكي را مي‌توان به 18جزء كوچك تقسيم نمود و اين حركات را ((تربليگ)) ناميدند.
سرانجام مهندسي روشها در دهه 1930 توسط مينارد پايه‌گذاري گرديد.
مطالعه كار، يك واژه كلـي است كه به فنونــي از قبيــل مـطالعه روش (Method Study) و انــدازه گيـري كـار                 (Work Measurment) اطلاق مي‌شود كه به معني مطالعه همه جانبه كار و بررسي منظم تمام عوامل موثر كارايي و صرفه‌جوي در وضعيت مورد مطالعه به منظور بهبود آن است.


ضرورت مطالعه کار:

بارزترين ارزش مطالعه اين است كه امروزه يك مدير معمولي مي‌تواند با بكارگيري روش‌هاي منظم و اصولي آن به نتايجي مشابه يا بهتر از آنچه كه در گذشته يك مدير فوق العاده بدست مي‌آورد، دست يابد.
مطالعه كار از جهت روش موفقي است كه در بررسي يك مسئله و هم در ارائه راه حل آن، نظم و اصول رعايت شود. بررسي اصول به زمان بيشتري نياز دارد، بنابـراين در مـورد تمام شركت‌ها بجز شركت‌هاي كوچك لازم است كه مطالعه كار از مديريت جدا باشد.
مطالعـه‌كننده كــار تنها با مشاهده مستمر و مطالعه در محلي كه فعاليت در آن انجام مي‌شود مي‌تواند به تمام اطلاعات لازم دست يابد. اين عبـارت بدان معنا است كه مطالعـه‌كننده كـار بايد فردي باشد كه آمادگي لازم را جهت انجام يك كار تمام وقت و بدون وظايف مستقيم مديريت داشته باشد؛ يعني فردي از كاركنان باشد نه از مديران. مطالعه كار، وسيله‌اي جهت افزايش كارايي توليد يك كارخانه و يا يك سازمان از طريق تجديد نظر در ترتيب و نحوه انجام كارهـا است. روشــي كه معمـولا هيچگونه صرف پول و يا تنها صرف مقدار كمي پول در تجهيز كارخانه و تهيه وسايل ايجاب مي‌كند.
مطالعه كار منظم است. اين موضوع از فراموش شدن هر عامل موثر در كارايي توليد جلوگيري مي‌كند.
مطالعه كار يكي از موثرترين ابزارهاي رسيدگي و تحقيق براي مديران است .اين ويژگي مطالعه كار، روش خوبي براي شناسايي ناتواني‌ها و عدم كارايي‌ها در هر سازمان است.
مطالعه كار، صحيح‌ترين روش براي تهيه استانداردهاي كار است. استانداردهايي كه برنامه‌ريزي و كنترل موثر توليد، تنها بر اساس آن امكان‌پذير مي‌شود.
صرفه‌جويي‌هايي كه از كاربرد صحيح مطالعه كار حاصل مي‌شود آني است و مادامي كه عمليات در شكل بهبود يافته آن ادامه داشته باشد، صرفه‌جويي‌ها هم ادامه مي‌يابد.
هر جا كه كار با دست انجام شود و يا از وسايل و تجهيزات استفاده گردد مي‌توان مطالعه كار را بكار برد. مطالعه كار يكي از موثرترين ابزارهاي رسيدگي و تحقيق براي مديران است .اين ويژگي مطالعه كار، روش خوبي براي شناسايي ناتواني‌ها و عدم كارايي‌ها در هر سازمان است.


فنون مهندسی سیستمها وروشها:

مطالعه روش:
فن ثبت منظم و بررسي منتقدانه روشهاي فعلي و پيشنهاد شده انجام كارهاست كه در غالب وسيله‌اي جهت تهيه و بكارگيري روشهاي آسانتر و موثر و كاستن هزينه ها استفاده می‌شود.
  در مطالعه روش، كاهش حجم كارها مورد توجه قرار مي‌گيرد.


 اندازه گيري كار:

شامل محاسباتي است كه يك فرد واجد شرايط در يك سطح معين از كارايي براي انجام يك كار مشخص ، زمان لازم را تعيين ميكند.
در حاليكه در اندازه گيري كار، بيشترين توجه معطوف به بازرسي و كاهش زمانهاي غير موثر در زمينه انجام كارها مي شود و بدنبال آن، تدوين زمانهاي استاندارد انجام عمليات كه با روشهاي بهبود يافته انجام مي شود، مورد توجه قرارمي گيرد


مطالعه روش واهداف آن:

مطالعه روش، عبارت است از ثبت منظم و بررسي منتقدانه مراحل فعلي و پيشنهاد ي انجام يك كار ،به منظور تهيه و بكار گيري روشهايي آسان تر و موثر تر و نيز كاهش هزينه ها.

موارداستفاده مطالعه روش:

  • بهبود طرح كارخانه ، كارگاه و محل كار و در نظر گرفتن ماشينها و دستگاه ها.
  • بهبود طرح كارخانه ، كارگاه و محل كار و در نظر گرفتن ماشينها و دستگاه ها.
  • صرفه جويي در سعي و كوشش افراد و كاستن از خستگي هاي غير ضروري.
  • استفاده موثر از مواد ، ماشينها و نيروي انساني.
  • ايجاد محيط كاري بهتر براي فعاليت هاي بدني.
  • بهبود روشها و فرايند هاي عمليات .

 

گام های اساسی برای پیاده سازی مهندسی سیستمها وروشها:

گام اول- انتخاب كاري كه بايد مطالعه شود.

نکات کلیدی:
كاري بايد انتخاب شود كه بتوان آن را سريعا :
§       امن تر انجام دهيد.
§        راحت تر انجام دهيد.
§        حركات زيادي آن را حذف كنيد.
§        گير آن را رد كنيد.


گام دوم- ثبت روش انجام کاریاموضوع

نکات کلیدی:
در اين مرحله مطالعه كننده بايد دقت كند كه كـار را همانطور كه هست ثبت كند نه آن طور كه بايد باشد . كار بايد حين انجام مشاهده شده و از آنچه كه مشاهده مي شود يادداشت برداشته شود، این یادداشت ها ازطریق تکمیل نمودارهای استاندارد است که خود به دونوع کلی دسته بندی می شود وهریک شامل نمودارهای خاصی می باشد. اين يادداشـت ها در مــراحل بعـدي مطـالعــه روش راهگشــاي منـاسبـي بـراي سرپرست و دقت در ابداع روش جديد است.

 

 

 

نام فعاليت نتيجه اصلي فعاليت
عمل توليد مي كند – انجام مي دهد – كار را پيش مي برد
بازرسی کمیت و کیفیت را بررسی می کند
انتقال حركت مي كند.
معطلي مداخله مي كند – بتاخير مي اندازد.
انبار كردن مي گيرد – نگه مي دارد – حفظ مي كند.

 

گام سوم: بررسي كار ثبت شده

اولين چيزي كه بايد در اين مرحله در نظر داشت ، آن است كه فعاليتها همانطور كه هست بايد بررسي شود نه آن طور كه بايد باشد . اين بررسي راهي است براي پيدا كردن نظريات در بهتر كردن روش ، ولي هميشه از آن راه هايي كه تنها جواب مسئله به نظر مي رسد بايد بر حذر بود. نبايد تحت تاثير يك نظريه قرار گرفت ، چرا كه در اين صورت نمي توان گفت كه كار مورد مطالعه قرارگرفته است .

نکات کلیدی:
ابتدا به فعاليت مثبت و بعدا در صورت لزوم به ساير فعاليتها شك كنيد (بيشتر بايد به عوامل انجام دهنده كار شك و ترديد شود تابتوان را ه بهتري پيدا كرد .)

 

گام چهارم: گسترش كار و ابداع روش جديد

§      مرور نظريات و يادداشت ها
§       حذف كردن ، ساده كردن ، تركيب كردن
§       خطر ساز نبودن روش جديد
§        رسم نمودار روش جديد 

 نکات کلیدی:
بايد توجه داشت كه نسبت رسم نمودار روش پيشنهادي همان نسبتي باشد كه در روش موجود نمودار برداري شده . ولي در نمودار  پيشنهادي از فعاليتهاي كلي استفاده شود.


گام پنجم: پياده كردن روش جديد

نکات کلیدی:
§       استفاده كنندگان از روش جديد تحت تعليم قرار گيرند .
§       متقاعد كردن تمام افرادي كه به نوعي در تغيير روش دخالت دارند.
§       مشخص بودن زمان مناسب براي شروع روش جديد

 

گام ششم: ابقا کار

مطالعه كننده كار بايد پس از پياده كردن روش جديد، كار را مكرر كنترل نموده و مواظب نتيجه آن باشد . بديهي است هر روشي ممكن است داراي نقاط ضعفي باشد كه در مراحل قبلي به آن توجه نشده باشد . در اين كنترلها ، مطالعه كننده كار بايد براي بهبود بيشتر ، دنبال فرصت مناسب بگردد تا دايما روشهاي انجام كار در كارگاه خود را به تكامل برساند.


نکات کلیدی:
§       مدیریت دیداری
§       ثبت دقیق
برای مطالعه دقیق تر به کتاب زیرمراجعه نمایید.


•     توسلی، محمدحسن، کتاب درسی تعلیمات مدیریت وسرپرستی براساس استاندارد ملی مهارت درجه 1
تهران: سازمان آموزش فنی وحرفه ای کشور، مدیریت پژوهش،1380
 فهرست نویسی براساس فیپا ISBN   964-7325-50-9
شابک 964-7325-41-X  کتابخانه ملی ایران 80-10358  م
منبع: کتاب مدیریت و سرپرستی
ناشر: سازمان آموزش فنی و حرفه ای کشور
شابک: 964-7325-41-x
مولف: مهندس محمد حسن توسلی

تبلیغات

آمار بازدید

امروز140
دیروز0
این هفته140
این ماه140
کل141984

پنج شنبه, 22 آذر 1397 05:52

اطلاعات بازدیدکنندگان

  • آی پی: 3.80.218.53
  • مرورگر: unknown
  • نسخه مرورگر: unknown
  • سیستم عامل: unknown

8
آنلاین